ETLİK PİLİÇ

DİYARBAKIR HİNDİ ÇİFTLİĞİ 0539 270 63 72

ETLİK PİLİÇ YETİŞTİRİCİLİĞİ

Etlik piliç üretim süresinin çok kısa olması, birim alanda yoğun

etlik piliç yavrusu 40 günde kesime gele bilen 3-5 kg canlı agırlıgına sahip kazançlı bir yetiştirilebilir kümes hayvanıdır

etlik piliç yavrusu 40 günde kesime gelebilen 3-7 kg canlı ağırlığına gelebilen kazançlı bir yetiştirilebilir kümes hayvanıdır

(entansif) üretim yapılabilmesi yemin ete dönüşme oranının yüksek olması, iş gücünün diğer
tarımsal işletmelere nazaran daha düşük olması, kırmızı etle kıyaslandığında tavuk etinin
ucuz, kolesterol ve yağ oranının düşük , sindirimi kolay, besin değeri açısından iyi bir protein
kaynağı olması nedeniyle etlik piliç eti üretimi hayvancılık sektöründe özel bir önem
arzetmektedir.
Etlik piliç üretimi nasıl yapılır?
Etlik piliç üretimi yapmak isteyen üretici; ya kendisi bağımsız olarak veya piyasada
çoğunlukla uygulanan çeşitli entegre firmalarla sözleşme imzalayarak üretime başlar. Kendi
başına üreticinin üretime başlaması durumunda; sağlık, altlık, civciv, yem, ilaç, nakliye,
kesimhane, paketleme ve pazarlama işlemleri için bizzat kendisi değişik firmalarla ilişki
kurar. Bu sistem zor ve zahmetli bir iştir. Diğer yöntem olan entegre firmalarla sözleşme
imzalayarak üretime başlarsa; yukarıda sayılan tüm işlemleri entegre firma üstlenir. Üretici
yalnızca civcivleri büyütüp kesimlik piliç oluncaya kadarki bakım ve idaresini yapar.

Etlik piliç

Bir üretici bu işe nasıl başlar?
Kümesi olmalıdır. Bu kümes kendisinin veya kiralık olabilir. Bu kümes ilk önce
basınçlı suyla güzelce yıkanır. Ardından dezenfektanlı su ile yıkanır. Kümes kurumaya
bırakılır. Civcivler kümese alınmadan bir hafta önce kümeslerin hazırlanması, bakım ve
temizliği yapılıp, kontrollerinin tamamlanmış olması gerekir. Kuşların ve farelerin kümese
girmeleri önlenmelidir. Kümesler kapalı tutulmalıdır. Radyanların çalışıp çalışmadığı kontrol
edilmelidir. Civcivler kümese gelmeden 24 saat önce kümes sıcaklığı ayarlanmalıdır.
Kümesin girişine; toplam civciv adedini, ölen civciv adedini, yem tüketimini,
aşılamaları, kullanılan ilaçları yazmak için kümes kontrol kartı konmalıdır.
Kümes zeminine önceden toz kireç serpilir. Daha sonra kümese, altlık olarak 5-10 cm
kalınlığında talaş veya saman serilir. Altlığa konulacak talaşın iri planya talaşı olması ve
reçinesiz olması istenir. Talaşın içinde yabancı maddeler (naylon kırpıntısı, tel parçası, taş vs.)
olmamasına dikkat edilmelidir. Altlık hafif olmalı ve nem oranı % 20 civarında olmalıdır.
Yemlik ve suluklar temizlenir ve dezenfektanlı su ile güzelce yıkanır. Civciv
suluklarının akıtmazlık kontrolleri yapılır. Sulukların her biri sökülmeli, parçaları teker teker
elden geçirilmeli, pas tutmuş metal parçalar gaz ile temizlenip hafifçe yağlanmalıdır. Bilhassa
yağlar kontrol edilmelidir. Kümesin su deposu da temizlenmelidir.
Civcivlerin sıhhatli ve zayiatsız büyümeleri için onlara sıcaklık temin eden gereçlerin
olması lazımdır. Bunlarda radyanlardır. Radyanlar yere çok yaklaştırılmamalıdır. Radyanların
yerden yükseklikleri genelde bir insan boyunda olmalıdır. Radyan civarındaki ahşap kısımlar
korunmalıdır.Altlık ve çevredeki eşyaların ateş alıp yangın çıkarabileceği unutulmamalıdır.
İlk 10-15 günlük civcivleri ısı merkezlerinde yemlik ve suluk civarında tutabilmek için
her 600-800 civcive 3-3,5 m çapında ve 35-50 cm yüksekliğinde karton ve duralitten daireler
hazırlanır. Daireler içine isabet eden alanlarda altlıkların üzerinin kağıtla kaplanması belirli
bir süre için yararlıdır. Civciv büyütme daireleri 15 günden sonra kaldırılabilir.
Isı civciv sırt seviyesinde 32-33 0C arasında olmalıdır. Isı her hafta 3 0C düşürülerek
kesime yakın 18 – 20 0C’lik sıcaklığa getirilmelidir.
Civcivlerin ve yemin güvenilir kaynaklardan temin edilmesi önemlidir.

Civciv
Civcivler Tarım Bakanlığı’nca ruhsatlandırılmış ve sertifikalandırılmış damızlık

sağlıklı ve kaliteli tarım sertifikalı ürünlerimiz ile siz değerlimüşterilerimize hizmet vermekteyiz.

sağlıklı ve kaliteli tarım sertifikalı ürünlerimiz ile siz değerli müşterilerimize hizmet vermekteyiz.

işletmelerinin kuluç kahanelerinden temin edilmelidir.

Yem
Yem Tarım Bakanlığı’nca ruhsatlandırılmış yem fabrikalarından temin edilmelidir.
Ayrıca yemler et tavukçuluğu için gerekli protein ve enerjiyi ihtiva etmelidir.
Civcivlerin ilk kabulü ve bakımı
Başarılı bir yetiştiricilik için civciv ve piliç döneminde bakım, besleme ve büyütme
teknikleri önem taşır. Kuluçkadan yeni çıkan civcivler, çevre koşullarına oldukça duyarlıdır.
Bu nedenle ve özellikle ilk haftalarda özel bakım isterler.
Civcivleri getiren aracın çiftliğe girerken mutlaka dezenfekte edilmiş olması gerekir.
Civcivlerin taşındığı kutular yıkanabilir maddelerden değilse derhal imha edilmeli, civcivler
ısıtıcıların yanına yavaş yavaş bırakılmalıdır.
Etlik civciv ve piliç yetiştirilmesi için temiz ve uygun bir ortam gerekir. Bu ortam;
sıcaklık, aydınlatma, havalandırma, rutubet, sıklık gibi faktörlerden oluşur.
Etlik piliçlerin enerji ihtiyacı fazladır. Civciv kümese alınır alınmaz ilk 3 saatte % 8,5
– 10’ luk şekerli su verilir. İçme sularına uygun vitaminler katılır.

Yer İhtiyacı
İyi bir yetiştirici, kümesine koyacağı civcivlerin sayısını, vereceği zayiatı da
düşünerek yer ihtiyacını iyi hesaplamak zorundadır. Pek çok yetiştirici sıkışık yetiştirme
sonucunda bir örnek olmayan bir sürü elde etmektedir.
Piliçler sıkışık olarak bulundurulmamalıdır. Kalabalık kümeslerde gelişme yavaşlar,
ölümler artar. En uygunu kesim çağında m2’ye 14-18 adet piliç çıkışı olacak şekilde kapasite
belirlenmesidir. Başlangıçta kümes ısıtmayı kolaylaştıracak şekilde perdelerle bölünmelidir.
Yem ve Su İhtiyacı
Civcivler kuluçkadan çıktıktan en geç 24-48 saat sonra yem yemeye ve su içmeye
başlamış olmalıdır. Bu süre ne kadar kısa olursa civciv zaiyatı o kadar az olur. Civcivlere ilk
günlerde el sulukları ile su, el yemlikleri ile yem verilir. Suluklara günde iki kez taze su
konulur. Daha sonra günde bir defa yeterlidir. Civcivlerin ilk haftasında civciv başına 2 cm,
15 günden sonra 2,5 cm suluk kenar uzunluğu hesap edilir.
Yedi günlüğe kadar her 20 civciv için bir civciv suluğuda bulundurulmalıdır.
Su sıcaklığının 17-22 derece olması tavsiye edilir. Civciv yemlikleri plastik ise 50-60
hayvana bir yemlik yeterlidir. Otomatik yemlikler ve uzun yemlikler kullanılıyorsa civciv
başına 4 cm yemlik mesafesi ayarlanmalıdır. Sonra bu aralık 10 cm’ ye çıkarılmalıdır. Tüp
yemliklerde bir yemlikten 25-30 piliç yem yiyebilir.
Sıcaklık
Tavuklar sabit vücut ısısına sahip hayvanlar olup, ter bezleri olmadığından vücut
ısılarını çevre ısısına uyduramazlar. Bunun için kümes ısısının fazla farklılık göstermemesi
gerekir. Kümesin ısısı perde sistemi ile alan daraltılarak soba veya radyanlar kullanılarak
sağlanmalıdır.
Civciv koyacağımız kümesin, kümes ve civciv seviye sıcaklıkları aşağıdaki gibi
olmalıdır.
Yaş Oda Sıcaklığı Civciv seviyesi

1 hafta 24-27 c’ ile 33c’ derece arasında olmalıdır.
2 hafta 22-25  c’  ile 30c’  derece arasında olmalıdır.
3 hafta 20-23 c’  ile 27c’  derece arasında olmalıdır.
4 hafta 18-20 c’  ile 24c’  derece arasında olmalıdır.
5 hafta 18c’  ile21 c’  derece arasında olmalıdır.
6 hafta 18c’ ile 19c’  derece arasında olmalıdır.
Kümes ısıına bağlı olarak civciv-piliçlerin davranışları şu şekildedir;
Isı çok düşük ise, civcivler ısıtıcının altında birbirlerine sokularak kümeler oluşturur,
sıkışık bir durumda bulunurlar.
Isı çok yüksek ise, civcivler ısı kaynağından uzaklaşmış, ısıtıcıların altında geniş bir
boşluk kalmıştır.
Civcivler kümesin belirli alanlarını boş bırakmış, ısıtıcıların bir tarafında sıkışıp
kalmışsa hava ceryanı var demektir.

Civcivler tüm kümes alanına eşit olarak dağılmış iseler, bu durum uygun bir kümes
ısısının göstergesidir.
Havalandırma İhtiyacı :
Tavukların ter bezi yoktur. Vücüttaki su; idrar ve solunum yoluyla atılır. Onun için
kümesin nemi artar, havası bozulur. Kümeste amonyak kokusu oluşur. (Bu koku genizde
yanma, gözlerde yaşarma yapar.)
Civcivlerin kümese geldiği ilk iki gün hava bacaları ve pencereler kapalı bulunmalıdır.
3 günden sonra, koku hissedilince havalandırma yapılır. Havalandırma, kümes sıcaklığını
bozmayacak şekilde dikkatlice yapılmalıdır. Havalandırma sırasında civciv ve piliçler
üzerinde hava ceryanı olmamasına dikkat edilmelidir.
Tamamen kapalı kümeslerde, termostatlı vantilatörler havalandırmayı sağlar. Açık
kümeslerde perde ve kepenkler günde birkaç kez açılıp kapatılır. Civcivler 2-3 haftalık olunca
perdeler kaldırılır.
Kümese vantilatör konacaksa, 12 metreden dar kümeslerde sadece soğuk tarafa bakan
duvara konur. Hava giriş delikleri öbür duvara açılır. 12 metreden geniş kümeslerde her iki
duvarada vantilatör konur.

Rutubet
Kuru havada tozuşma olur. Kümesin havası tozlanır. O zaman duvarlara su
püskürtülebilir. Böylece nem oranı artar. Kümeste rutubetin % 60 olması iyidir. Fazla nemli
olması ise zararlıdır. Özellikle altlığın rutubeti çok önemlidir. Hayvanların altının ıslak olması
tavsiye edilmez. Bir çok hastalık altlıkla bulaşır.
Aydınlatma
Etlik civciv ve piliçlerin daha kısa bir zaman içerisinde büyümelerini sağlamak için
aydınlatma gereklidir. Işık şiddeti ilk 10 gün m2’ye 4-5 wat, daha sonra m2’ye 2-2,5 wattan
fazla olmamalı ve kümesin her yerinde eşit bir aydınlatma yapacak kadar olmalıdır.
Ampullerin yerden yüksekliği 2 metre civarında olmalı ve düşük watlı çok ampulle
aydınlatma tercih edilmelidir.
Elektrik kesilmelerinde yığılmaların önlenmesi için alıştırma amacıyla; geceleri 1
saatlik karartma dışında tam aydınlatma uygulanmalıdır. Bu karartma esnasında gaz feneri ve
gaz lambası veya düşük watlı mavi boyalı tek bir ampul yakılmalıdır.

Etlik Piliçlerin Beslenmesi
Etlik piliçler çabuk ve fazla yem tüketirler. O yüzden çabucak da gelişirler. Hayvan
büyüdükçe kazanacağı canlı ağırlığa göre yem tüketimi de artar. En kısa sürede, en hızlı
büyümeyi sağlamak için serbest yemleme uygulanır.
Neler verilmeli?
Her dönemde farklı yem yedirilir. Yem fabrikaları bu yemleri civciv ve piliç
dönemlerine göre ihtiyaç duyulan protein ve enerji ihtiyaçları gözönüne alarak hazırlarlar. Her
pilicin yem tüketimi aynı olmaz. Pilicin ırkına göre, hasta olup-olmamasına göre ve
cinsiyetine göre yem tüketimi farklı olur. Erkek piliçler daha çok yem tüketir ve daha hızlı
gelişirler.

Suda, beslenmede önemli bir yer tutar. Su içilebilir kalitede olmalıdır.
Çevrenin ısısı yem ve su tüketimini etkiler. Kümeste ısı düşerse, yem tüketimi artar, su
tüketimi azalır. Isı artarsa yem tüketimi azalır, su tüketimi fazlalaşır. En uygun kümes ısısı,
yaşa göre Tablo 1’de verilmiştir.

Kesim

Üretim dönemi uzunluğu; kesim ağırlığına, pazar şartlarına, tüketicilerin karkas piliç
ağırlığı taleplerine, yem fiyatlarına, broiler satış fiyatına ve işletme şartlarına bağlı olarak
değişebilmekte olup 5-7 hafta arasıdır.
-Bu sürede 1,8-2,2 kg. canlı ağırlığa ulaşan piliçler, 1300-1600 gram temizlenmiş
ağırlığa (karkas) ulaşırlar.
-Kesimden 8-12 saat öncesi yem verilmez. 2 saat önce de su verilmez.
-Kesim için tavuklar toplanırken kümeste panik yaratılmamalıdır. Bunun için;
-Kümes ortamının ışığı azaltılarak hayvanların panik yapması engellenmelidir.
-İşçiler tecrübeli olmalı,
-Piliç grupları 150-200’ lük sürüler halinde paravanalarla çevrilmeli,
-Bir işçi 4-5 piliçten fazlasını taşımamalı,
-Yakalanan piliçler taşıma kafeslerine dikkatlice konmalı,
-Kafesten alırken de titiz ve dikkatli olmalıdır.
Kesim olgunluğuna gelenler kesime gönderilir.

Pazarlama

Etlik piliçler 5-6 haftalık olunca, kesimhanelerde kesilip, temizlenip, ambalajlanarak
pazarlanırlar.
Kârını artırmak İçin üreticinin; yem zayiatı olmamalı, ölüm oranı % 5’i geçmemeli,
hayvanları zamanında pazarlayabilmeli ve etlik piliç fiyatlarını iyi takip etmelidir.

Yetiştiricilikte sürekli ilgi esastır. Etçi civciv ve piliç azman döl olması nedeniyle
çevre şartlarına karşı aşırı hassastırlar.

Bu nedenle, yetiştiriciliğin tüm evrelerinde çok
dikkatli, ilgili ve özenli olmak gerekir.

Bunlar kârlılığın ana unsurlarıdır.

Üretim dönemleri arası temizlikte aşağıdaki hususlara uyulmalıdır;
1- Bütün ekipmanlar toplanır, kümesten dışarı çıkarılır, ampüller sökülür.
2- Yataklık ve gübre karışımı kaldırılarak, kümesten uzak bir yere taşınır.
3- Pencere, duvar dipleri ve kapı eşiğindeki yataklık kalıntıları temizlenir, zemin, çatı
ve duvarlardaki toz ve örümcek ağları süpülür.
4- Kümesin tüm iç yüzeyi ve ekipmanları basınçlı suyla yıkanır, ardından yıkama
suyuna dezenfektan madde katılarak pulvarizatör ile dezenfekte edilir.
5- Bu işlemlerden sonra havalandırma ve kuruması için, pencere ve havalandırma
bacaları açık olarak en az bir hafta boş bırakılmalıdır.

6- Kümes zeminine toz kireç serpilir, altlık olarak talaş, saman vb. malzeme
serildikten sonra ekipmanlar yerleştirilir. Fumigasyon (Dumanlama) yapılarak
kümes sonraki döneme hazırlanır.
YARARLANILAN KAYNAKLAR:
1- Kümes Hayvancılığı- Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Yaygın Çiftçi Eğitimi Projesi-Yayçep
2- Etlik Piliç Yetiştirme Klavuzu – V. Hayvancılık Tavukçuluk Alt Projesi Teknik
Destekleme Hizm. Merkezi Eğitim Koordinatörlüğü
3- Kasaplık Piliç Yetiştiriciliği- T.C. Ziraat Bankası Proje Değerlendirme Müdürlüğü Yayın
No:20
HAZIRLIYANLAR:
Salih ÇELİK – Veteriner Hekim
Kadir ÖZMELİOĞLU – Ziraat Yüksek Mühendisi
Aytekin KARAALİ – Ziraat Yüksek Mühendisi
Vahap ÖZDEMİR – Veteriner Hekim

Not :http://www.tarim.gov.tr adresinden alıntıdır